نقد 22 جشنواره :

 جشنواره یاهمان فستیوال ، آیینی است که در بساری از کشور های جهان برای مو ضوعات هنری یا حتی غیر هنری (مثل جشنواره غذاو پوشاک) برگزار میشود.در تمام جشنواره ها رسم بر این است که بوسیله ی فراخوانی تمامی علاقه مندان به شرکت در جشنواره رادعوت میکنند تا پس از گذراندن مراحل گزینش در آن شرکت کنند . از پر طرفدارترین و و بزرگترین جشنواره ها در سراسر جها ن ، جشنواره  های فیلم میباشد. و میتوان گفت جشنواره  های موسیقی در رده ی دوم قرار دارند . در ایران نیز پس از انقلاب  جشنواره های فیلم موسیقی و تاتر فجر آغاز به کار کردند . از خصوصیات بارز جشنواره ها این است که هنر مندان میتوانند حاصل تلاش یکساله ی خود را به نمایش گذارند  و در این میان مردم و صاحب نظران و منتقدان نیز در مورد قضا وت کنند . در پا یان هر جشنواره به برترین آثار ارائه شده جوایزی اعطا میشود .هنرمندان برتر معرفی میشنود . نقد و نظر در باب آثار ارائه شده  توسط منتقدان گفته میشود . شاید اصولا جشنواره ها به این خاطر باشد که هنرمندان خود را محک بزنند و تلاش کنند آثارشان در سال آینده نیز برتر باشد . .

حال می پردازیم به جشنواره موسیقی فجر که 22 دوره آن در ایران برگزار شده و در آن گروهها ی داخلی و خارجی حضور دارند . شاید هیچکدام از مشخصات جشنواره های جهانی با جشنواره موسیقی فجر  همخوانی نداشته باشد . در ایران جشنواره ها اصولا راکد میباشند . فاقد هرگونه نو آوری است و این دلیلی ندارد به جز عدم وجود رقابت در میان هنرمندان . در جشنواره ی موسیقی فجر سالهاست شاهدیم که چیزی به نام جایزهبه معنای واقعی وجود ندارد . جایزه ها عموما تشریفاتی است . و بیشتر به  مراسم تجلیل میماند تا فستیوال!!

در جشنواره ها ی موسیقی فجر بزرگان موسیقی یا شرکت نمیکنند یا اگر هم اجرایی داشتند یابه صورت تکنوازی و یا به صورت افتخاری ست.

برخلاف جشنواره فیلم فجر که در تمام سالها شاهد حضور سینماگران و هنرمندان تزار اول در این رشته هستیم. بزرگانی همچون مهرجویی بیضایی حاتمی کیا مجیدی و... هر ساله آثار خود را به جشنواره میرسانند و بدون هیچ غرض ورزی و استفاده از نام، منتظر می مانند تا ببینند که آیا جایزه ای نصیبشان میشود یاخیر .

جشنواره اینگونه است!

آسیب شناسی:

الف - نقش مسئولین و برگزار کنندگان:

جشنواره زیر نظر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ست. این وزارت خانه و در رده های پایین تر، دبیرخانه،

هیچ کوششی در جهت  به وجود آوردن رقابت در جشنواره ننموده اند و عموما هنر مندان و گروهای بزرگی که در جشنواره اجرایی دارند ، اجرایشان بیشتر به کنسرت میماند . این نوع برگزاری به هیچ وجه درخور جشنواره نیست جشنواره موسیقی باید نشان دهنده ی پتانسیل  موسیقایی باشد . وقتی به جداول برنامه ها در جشنواره نگاهی میاندازیم ، اسامی هنرمندان بزرگی چون : هوشنگ ظریف(درقالب گروه پایور) ، مشکاتیان (درقالب گروه عارف)،حسین علیزاده ،عندلیبی ها (گروه مولانا) ،ضرابیان(گروه سماع)،ساکت(گروه وزیری)

جلال ذوالفنون(گروه ذوالفنون) ، محمد رضا لطفی ، محمد رضا شجریان، شهرام ناظری(با گروههایی چون مولوی و چکناویان)، کامکارهاو آثاری از اساتید بی نظیر حسین دهلوی، کامبیز روشن روان، و ...

به چشم نمیخورد.

آیا این هنرمندان تمامی سرمایه ما از موسیقی نیستند ؟

حضورنیافتن مداوم این اساتید در جشنواره های موسیقی فجر، دلیلی ندارد بجزعدم تلاش مسئولین و برنامه ریزان این جشنواره ها. حضور این بزرگان شریطی خاص را میطلبد .جشنواره موسیقی فجر دارای نقصان نیز هست :

بارها شاهد بودیم که میانه ی سال جشنواره هایی باعنوان موسیقی مذهبی یا موسیقی جهان اسلام و ...برگزار شده که  عقیده دارم تمامی این ها باید در یک جشنواره ادغام شود .

گرچه موسیقی پاپ و به طور کلی موسیقی عامه پسند یا موسیقی جوان هرگز ریشه ای در فرهنگ ایرانی ندارد اما خواه نا خواه این موسیقی وجود دارد و نمیتوان آن را انکار کرد . هرساله شاهد برگزاری کنسرتهای زیادی از این نوع موسیقی هستیم . آیا بهتر نیست  بخشی رادر جشنواره برای این نوع موسیقی در جهت هدفمند شدن و بهبود یافتن این موسیقی در نظر بگیریم؟

 مشکل دیگری که برای این جشنواره وجود دارد ، فصل نامناسب(زمستان)برای برگزاری جشنواره می باشد.مشکلاتی همچون سرما و ایاب ذهاب برای هنرمندان بخصوص علاقه مندان و دانشجویان (برگزاری امتحانات و شروع ترم جدید) که از شهرهای مختلف حضور پیدا میکنند، میتواند از رونق و شکوه جشنواره بکاهد

ب- نقش هنرمندان:

هنرمندان تاکنون تلاش کمی برای ایجاد خلاقیت در آثارشان انجام داده اند. بسیاری از هنر مندان جوان به صرف تقلید از گروه ها و هنرمندان بزرگ در جشنواره حضور داشته اند و در سوی دیگر بسیاری از هنرمندان بزرگ و اساتید متسفانه با در جا زدن در آثار قبلی شان سرمشق خوبی برای جوانان نبوده اند . اما از حق هم نگذریم ، در این میان گروها و هنرمندانی نیز بددند که با ارائه ی آثاری نو و خلاق به کیفیت جشنواره افزوده اند.

 راه کارها:

-         آماده کردن سالن ها بدون درگیر شدن هنرمندان .

-         آماده کردن و تهیه بلیط با قیمت مناسب و در خور شان هنرمند و ارائه سوبسید برای این بلیطها از طرف دولت درجهت آسان سازی تهیه از طرف مردم.

-         تضمین برای باشکوه برگزار شدن برنامه و عدم ایجاد مشکلات فنی و... به هنرمندان .

-         انتخاب هیات داوران از میان نخبگان موسیقی .

-         برگزاری جشنواره در جند بخش مجزا:موسیقی ایرانی، تکنوازان، موسیقی کلاسیک(غربی)، موسیقی مذهبی، موسیقی تعزیه ، موسیقی حماسی ،موسیقی جوانگرا، بخش گروهای خارجی.

-         برگزاری بخهشها جنبی : نشست ها ، نقد موسیقی، کنسرت پژوهشی،سخنرانی و..

-         انتخاب فصلی مناسب برای جشنواره.

-         هنرمندان با آماده کردن سالی یک  یا دو برنامه و تلاش در جهت بالا بردن کیفیت آثارشان میتوانند

      کمک شایسته ای به برگزار شدن جشنواره ای با فاکتور های مورد نظر و

      استاندارد جشنواره های بین المللی بنمایند.

-         اهدای جایزه به گروها و موسیقی  برتر هریک از بخشها بدون توجه به نام و سابقه هنرمندان.

-         انتشار و یا کمک مالی به انتشار آثار برتر .

امید است جشنواره  موسیقی فجر بتواند زمانی باعث و بانی پیشرفت موسیقی این مرز و بوم باشد.

با احترام

عطا نویدی

دیماه 85

مصاحبه با تهمورس پور ناظری